Sinüzit Diş Ağrısı Yapar mı? Sinüs ve Diş Ağrısı Farkı

Birkaç gündür burnunuz tıkalı, yanaklarınızda bir dolgunluk var ve üst arka dişleriniz sızlıyor. Eğildiğinizde ya da merdiven inerken ağrı artıyor, ama hangi dişin ağrıdığını tam gösteremiyorsunuz. "Sinüzit diş ağrısı yapar mı, yoksa dişimde mi sorun var?" sorusu tam da bu noktada akla gelir ve haklı bir sorudur; çünkü üst çenedeki sinüs boşluğu ile dişlerin kökleri birbirine yalnızca birkaç milimetre uzaklıktadır.

Bu yazıda sinüs kaynaklı diş ağrısı ile dişten kaynaklanan ağrıyı nasıl ayırt edebileceğinizi, evde yapabileceğiniz basit gözlemleri, durumun tersini (dişten başlayan sinüziti) ve ilk olarak hangi hekime gitmenin mantıklı olduğunu bulacaksınız.

Sinüzit diş ağrısı yapar mı?

Sinüs ile üst dişler neden bu kadar yakın?

Elmacık kemiklerinizin altında, burnun iki yanında hava dolu iki boşluk bulunur: maksiller sinüsler. Bu boşlukların tabanı, üst çenedeki diş köklerinin hemen üzerindedir. Özellikle üst birinci ve ikinci büyük azı dişlerinin kök uçları ile sinüs tabanı arasında bazen yalnızca ince bir kemik tabakası, bazen ise yalnızca sinüsün iç zarı bulunur. Bazı kişilerde kök uçları sinüs tabanına doğru kubbe yapacak kadar uzanır.

Bu yakınlığın iki sonucu vardır. Birincisi, sinüs iltihaplandığında oluşan basınç ve şişlik, dişlerin sinirlerini besleyen sinir dallarını uyarır ve beyin bu sinyali "diş ağrısı" olarak yorumlar. İkincisi, ters yönde de bir yol açıktır: kök ucundaki bir iltihap, ince kemiği aşarak sinüse ulaşabilir ve sinüziti başlatabilir. Yani sinüs dişi, diş de sinüsü etkileyebilir.

Alt dişler ve ön dişler sinüsle komşu değildir. Bu nedenle sinüs kaynaklı diş ağrısı neredeyse her zaman üst çenede, köpek dişinin arkasındaki dişlerde hissedilir. Alt çenede ya da ön dişlerde ağrı varsa nedenin sinüs olma ihtimali düşüktür.

Sinüs kaynaklı diş ağrısı nasıl hissedilir?

Sinüs kaynaklı ağrının kendine özgü bir karakteri vardır. Çoğu kişi bunu "dişlerim değil de bütün bölge ağrıyor" diye tarif eder. Tipik özellikler şunlardır:

• Birden fazla dişte yayılan sızı: Ağrı tek bir dişte değil, aynı taraftaki üst arka dişlerin hepsinde hafif ve künt biçimde hissedilir.
• Pozisyonla değişme: Öne eğilmek, başı aşağı indirmek, merdiven inmek ya da zıplamak ağrıyı artırır; dik oturunca biraz azalır.
• Yüzde basınç hissi: Yanakta, göz altında veya burnun yanında dolgunluk ve dokununca hassasiyet olabilir.
• Burun ve genel belirtiler: Burun tıkanıklığı, sarı yeşil akıntı, geniz akıntısı, koku almada azalma, bazen hafif ateş ve halsizlik eşlik eder.
• Zamanlama: Ağrı çoğu zaman bir soğuk algınlığı ya da grip benzeri hastalığın birkaç gün sonrasında başlar.
• Isırırken hafif hassasiyet: Şişen sinüs zarı kökleri hafifçe ittiği için dişler "uzamış" gibi gelebilir ve sert ısırınca rahatsızlık hissedilebilir.

Diş kaynaklı ağrı ise genellikle daha keskin ve daha lokaldir: tek bir dişte başlar, soğuk ya da sıcakla belirgin biçimde tetiklenir, zamanla zonklamaya dönüşebilir ve geceleri artabilir. Genel diş ağrısında neler yapılabileceğini diş ağrısında ne yapmalı sayfamızda ayrıca anlattık; burada yalnızca sinüs ile diş arasındaki ayrıma odaklanıyoruz.

Sinüs ağrısı mı, diş ağrısı mı? Ayırıcı tablo

Aşağıdaki tablo, iki durumu birbirinden ayırmaya yarayan en belirgin ipuçlarını yan yana gösterir. Tek bir satır karar vermek için yeterli değildir; birkaç satır aynı yönü gösteriyorsa olasılık güçlenir.

Sinüs ya da diş ağrısını taklit edebilen diğer durumlar

Yüzün üst yarısındaki ağrının kaynağı her zaman sinüs ya da çürük bir diş olmayabilir. Muayenede ayırt edilmesi gereken başka nedenler de vardır:

• Diş sıkma ve gıcırdatma: Gece boyunca kasılan çiğneme kasları, sabahları üst ve alt dişlerde yaygın bir sızı ve yanakta yorgunluk hissi yapabilir.
• Dişte çatlak: Röntgende çoğu zaman görünmeyen çatlaklar, ısırınca ya da ısırdığını bırakırken keskin ağrı verir ve kişi ağrıyan dişi tam seçemeyebilir.
• Çene eklemi sorunları: Kulak önünde başlayıp yanağa ve üst dişlere yayılan ağrı, ağız açarken ses ya da kilitlenmeyle birlikte olabilir.
• Sinir kaynaklı yüz ağrıları: Dokunmak, yüz yıkamak ya da konuşmakla tetiklenen, elektrik çarpması gibi çok kısa ve çok şiddetli ataklar sinir kaynaklı olabilir ve nöroloji değerlendirmesi gerektirir.

Bu tablolar, "sinüs mü diş mi" sorusunun bazen iki seçenekle sınırlı olmadığını gösterir. Belirtiler birbirine uymuyorsa muayenede bu olasılıklar da gözden geçirilir.

Evde hangi basit gözlemleri yapabilirsiniz?

Evde kesin tanı konamaz, ama hekime gitmeden önce yapacağınız birkaç gözlem, hangi yöne bakılacağını kolaylaştırır. Bu adımları zorlamadan, ağrıyı artırmayacak biçimde uygulayın:

1. Eğilme gözlemi: Ayakta dururken başınızı dizlerinize doğru birkaç saniye eğin. Yanakta ve üst dişlerde dolgunluk ile ağrının belirgin arttığını hissediyorsanız sinüs payı yüksektir.
2. Ağrıyı haritalama: Dilinizle ve parmağınızla üst arka dişlerinizi tek tek yoklayın. Tek bir dişte belirgin hassasiyet mi var, yoksa hepsi aynı ölçüde mi rahatsız? Yaygın ağrı sinüsü, tek dişteki keskin ağrı dişi düşündürür.
3. Soğuk su gözlemi: Oda sıcaklığına yakın, hafif serin suyu ağrıyan tarafta kısa süre tutun. Tek bir dişte keskin ve uzun süren sızı oluşuyorsa diş kaynağı daha olasıdır.
4. Yanağa hafif bası: Göz altında, elmacık kemiğinin hemen altında parmak uçlarıyla hafifçe bastırın. Bu bölgede hassasiyet sinüs iltihabını düşündürür.
5. Belirtileri birlikte okuma: Son iki hafta içinde soğuk algınlığı, burun akıntısı veya ateş oldu mu? Bunlar yoksa ve ağrı tek dişteyse, öncelik dişin değerlendirilmesidir.

Bu gözlemler bir ipucu listesidir. Sinüzit ile diş sorunu aynı anda da olabilir; o yüzden belirtiler bir yöne işaret etse bile ağrı sürüyorsa muayene gereklidir.

Dişten kaynaklanan sinüzit (odontojenik sinüzit) nedir?

Çoğu kişi sinüzitin her zaman burundan başladığını düşünür. Oysa üst arka dişlerdeki bazı sorunlar, sinüse komşu oldukları için doğrudan sinüs iltihabına yol açabilir. Buna dişten kaynaklanan sinüzit (odontojenik sinüzit) denir. Yapılan çalışmalarda, uzun süren (kronik) üst çene sinüziti vakalarının küçümsenmeyecek bir bölümünün, kaynaklara göre yaklaşık onda biri ile beşte ikisi arasında değişen oranda, diş kökenli olduğu bildirilmektedir. Oranlar tanı yöntemlerine göre farklılık gösterse de ortak mesaj aynıdır: tekrar eden tek taraflı sinüzitte dişler mutlaka değerlendirilmelidir.

Dişten kaynaklanan sinüzite yol açabilen durumlar

• Siniri ölmüş ve kök ucunda iltihap (apse ya da kist) gelişmiş üst azı dişleri,
• İleri diş eti hastalığı nedeniyle kök çevresinde derinleşen iltihap,
• Üst arka diş çekiminden sonra ağız ile sinüs arasında açıklık kalması (oroantral açıklık),
• Sinüse taşan kanal dolgu maddesi ya da kök parçası,
• Sinüs tabanına yakın bölgede yapılan cerrahi işlemlerden sonra gelişen enfeksiyon.

Hangi belirtiler dişten kaynaklanan sinüziti düşündürür?

Dişten kaynaklanan sinüzit çoğunlukla tek taraflıdır. Burun akıntısı yalnızca bir taraftan gelir ve sık sık kötü kokuludur; kişi kendi nefesinde ya da genizinde çürük benzeri bir koku ve tat fark edebilir. Klasik burun kaynaklı tedavilere rağmen geçmeyen ya da kısa sürede tekrarlayan sinüzit tablosu da bu yönde düşündürür. Bazen dişte belirgin ağrı yoktur; siniri çoktan ölmüş bir diş sessizce sinüsü besliyor olabilir. Bu nedenle standart diş röntgeninde net görülmeyen durumlar için üç boyutlu görüntüleme (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi) gerekebilir.

Böyle bir durumda sinüs iltihabı, kaynağı olan diş tedavi edilmeden kalıcı olarak düzelmeyebilir. Diş, durumuna göre kanal tedavisi ile korunabilir ya da çekilmesi gerekebilir; sinüs tarafındaki tedavi ise kulak burun boğaz hekimiyle birlikte planlanır. Diş kökenli iltihabın nasıl ilerlediğini diş apsesinin antibiyotikle geçip geçmediğini anlattığımız yazıda ayrıntılı ele aldık.

Önce hangi hekime gitmeli: diş hekimi mi, KBB mi?

Bu soru, belirtilerin ağırlık merkezine göre yanıtlanır. Pratik bir yol haritası şöyle olabilir:

• Önce aile hekimi ya da kulak burun boğaz hekimi: Ağrı soğuk algınlığından sonra başladıysa, iki taraflı burun tıkanıklığı, akıntı ve yüzde basınç ön plandaysa, birkaç üst diş birden hafifçe sızlıyorsa ve soğuk sıcak hassasiyeti yoksa.
• Önce diş hekimi: Ağrı tek bir dişte belirginse, soğuk ya da sıcakla tetikleniyorsa, geceleri kendiliğinden başlıyorsa, dişte bilinen çürük, derin dolgu veya kırık varsa, diş etinde şişlik görülüyorsa.
• Her ikisi: Tek taraflı, kötü kokulu ve tekrar eden sinüzitte; üst arka diş çekiminden sonra burundan su gelmesi ya da sinüs belirtileri başladıysa; sinüzit tedavisine rağmen dişteki ağrı geçmiyorsa.

Sinüzit düzeldiği halde diş ağrısı sürüyorsa bu, "sinüsten" diye açıklanan ağrının aslında dişten geldiğini gösterebilir. Bu durumda diş muayenesini ertelememek gerekir.

Yüz bölgesinde ağrının başka yerlere vurması yalnızca sinüse özgü değildir. Örneğin gömülü ya da iltihaplı yirmi yaş dişleri de kulak ve boğaza yayılan ağrı yapabilir; bu konuyu yirmi yaş dişinin kulak ve boğaz ağrısı yapıp yapmadığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Sinüs kaynaklı diş ağrısı ne kadar sürer, nasıl geçer?

Sinüs kaynaklı diş ağrısı, sinüs iltihabının seyrine bağlıdır. Soğuk algınlığına bağlı basit sinüzit çoğu zaman kendi kendine düzelir; belirtiler genellikle birkaç hafta içinde geriler. Sinüsteki şişlik azaldıkça dişlerdeki künt sızı da kaybolur. Bu süreçte genel öneriler şunlardır: bol sıvı almak, dinlenmek, buhar solumak, tuzlu suyla burun yıkamak ve gerekirse ağrı kesici kullanmak. Hangi ilacın uygun olduğunu ve burun spreyleri gibi ürünlerin kullanımını hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Ağrı sinüzit geçtikten sonra da sürüyorsa ya da tek bir dişe yerleşiyorsa, artık "sinüs" açıklaması yeterli değildir. Bu noktada diş hekimi muayenesi, soğuk ve vurma testleri ile röntgen değerlendirmesi gerekir. Sinüs kökenli olduğu düşünülen ağrıda diş tedavisi yapmak, diş kökenli ağrıda ise yalnızca sinüs tedavisi almak, iki yönde de gereksiz zaman kaybına yol açar.

Sinüzit ve diş ağrısında sık yapılan hatalar

• Her üst diş ağrısını sinüse bağlamak: Tek bir dişte soğukla artan, geceleri uyandıran ağrı çoğu zaman diş kaynaklıdır ve beklemek sorunu derinleştirir.
• Sinüzit belirtileri varken sağlam dişe işlem istemek: Sinüs iltihabı sırasında birkaç diş birden hassas olabilir. Belirgin bir diş bulgusu yokken dolgu ya da kanal tedavisi yaptırmak gereksiz bir müdahale olabilir.
• Elde kalan antibiyotiği kendi başına başlamak: Basit sinüzitlerin çoğu viral kökenlidir ve antibiyotik gerektirmez; diş kaynaklı iltihapta ise kaynak temizlenmeden antibiyotik kalıcı çözüm sağlamaz.
• Tek taraflı ve kötü kokulu akıntıyı önemsememek: Bu tablo dişten kaynaklanan sinüziti düşündürür ve dişlerin de değerlendirilmesini gerektirir.
• Diş çekiminden sonra burun sümkürmek: Üst arka diş çekiminden sonraki ilk günlerde sert sümkürmek, sinüs ile ağız arasındaki ince dokuyu zorlayabilir. Hekiminizin verdiği önerilere uyun.
• Yanağa sıcak uygulamak: Sinüzit sanılan durum aslında diş apsesiyse, sıcak uygulama şişliği dışarı doğru büyütebilir.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa ağrının kaynağını netleştirmek için muayene gerekir:

• Ağrı tek bir dişte yoğunlaşıyor ya da soğuk sıcakla belirgin artıyorsa,
• Sinüzit belirtileri geçtiği halde diş ağrısı sürüyorsa,
• Diş etinde şişlik, sivilce benzeri kabarıklık ya da ağızda kötü tat varsa,
• Tek taraflı, kötü kokulu burun akıntısı tekrarlıyorsa,
• Üst arka diş çekiminden sonra sıvı içerken burundan su geliyorsa,
• Yanakta ya da göz çevresinde şişlik, kızarıklık, yüksek ateş varsa (bu durumda aynı gün değerlendirme gerekir; göz çevresinde şişlik ve görme değişikliği acil durumdur).

Muayenede hekim dişleri tek tek test eder, gerekirse röntgen ve üç boyutlu görüntüleme ister; sinüs kaynaklı bir tablo düşünülürse kulak burun boğaz değerlendirmesi önerir. Maltepe diş polikliniği olarak bu ayrımı yaparken önce dişin canlılığını ve iltihap belirtilerini değerlendiriyoruz. Ağrının genel yönetimiyle ilgili bilgiler için diş ağrısı rehberimize bakabilirsiniz. Muayene ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sinüzit hangi dişleri ağrıtır?

Sinüzit genellikle üst çenedeki küçük azı ve büyük azı dişlerini, yani köpek dişinin arkasındaki dişleri ağrıtır. Bu dişlerin kökleri maksiller sinüsün tabanına çok yakındır. Alt çenedeki dişler ve ön dişler sinüsle komşu olmadığı için bu bölgedeki ağrının sinüsten kaynaklanma ihtimali düşüktür.

Sinüzite bağlı diş ağrısı kaç gün sürer?

Süre sinüzitin seyrine bağlıdır. Soğuk algınlığından sonra gelişen basit sinüzitte belirtiler çoğunlukla birkaç hafta içinde geriler ve dişlerdeki künt sızı da onunla birlikte azalır. Sinüzit düzeldiği halde ağrı sürüyorsa ya da tek bir dişe yerleşiyorsa, nedenin diş olup olmadığı muayeneyle araştırılmalıdır.

Diş apsesi sinüzite neden olur mu?

Olabilir. Üst arka dişlerin kök ucunda gelişen iltihap, sinüs tabanındaki ince kemiği aşarak sinüse ulaşabilir. Bu tabloya dişten kaynaklanan sinüzit denir; çoğunlukla tek taraflıdır ve kötü kokulu akıntı yapabilir. Bu durumda sinüzitin kalıcı olarak düzelmesi için kaynağı olan dişin tedavi edilmesi gerekir.

Sinüzitte dişlerin uzamış gibi hissedilmesi normal mi?

Sinüs zarı şiştiğinde üst arka dişlerin köklerine baskı yapabilir ve dişler ısırırken biraz yüksek ya da "uzamış" gibi gelebilir. Bu his sinüzit geriledikçe azalır. Tek bir dişte belirgin uzama hissi, ısırınca keskin ağrı ve diş etinde şişlik varsa ise diş kaynaklı bir iltihap düşünülmeli ve muayene yapılmalıdır.

Sinüs ağrısı için diş röntgeni gerekir mi?

Belirtiler tipik bir soğuk algınlığı sinüzitine uyuyorsa ve dişlerde belirgin bulgu yoksa her zaman gerekmez. Ancak ağrı tek dişte yoğunlaşıyorsa, sinüzit tekrarlıyorsa ya da tek taraflıysa diş hekimi röntgen isteyebilir. Kök ucu ile sinüs ilişkisini net görmek için bazen üç boyutlu görüntüleme daha bilgilendiricidir.

Üst diş çekiminden sonra burundan su gelmesi ne anlama gelir?

Üst arka dişlerin kökleri sinüse çok yakın olduğu için çekimden sonra nadiren ağız ile sinüs arasında bir açıklık kalabilir. Sıvı içerken burundan su gelmesi, burun tıkalıyken ağızdan hava kaçması bu açıklığı düşündürür. Bu durum hekim tarafından değerlendirilmelidir; küçük açıklıklar çoğu zaman kendiliğinden kapanır, büyükleri işlem gerektirebilir.

Sinüzit varken diş tedavisi yapılabilir mi?

Acil bir diş sorunu varsa, örneğin apse ya da şiddetli sinir ağrısı, sinüzit tedavinin önünde engel değildir. Planlı ve uzun süren işlemler ise burun tıkanıklığı nedeniyle koltukta ağızdan nefes almak zorlaşacağı için çoğu zaman sinüzit gerileyene kadar ertelenebilir. Üst arka diş çekimi gibi sinüse yakın işlemlerin zamanlaması hekimle birlikte belirlenir.

Kaynaklar

• NHS: Sinusitis (sinus infection)
• Cleveland Clinic: Sinusitis
• NHS: Toothache

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekiminizle birlikte verilir.