Diş Uyuşturması Kaç Saatte Geçer? Dudak ve Dil Uyuşukluğu

Dolgu ya da kanal tedavisinden çıktınız; dudağınız kocaman olmuş gibi hissediyorsunuz, dilinizin yarısını tanıyamıyorsunuz ve konuşurken kelimeler biraz yayvan çıkıyor. Bu durumda herkesin aklına gelen soru aynıdır: diş uyuşturması kaç saatte geçer, ne zaman yemek yiyebilirim? Cevap, uyuşturmanın hangi çeneye ve hangi yöntemle yapıldığına göre değişir.

Bu yazıda alt çene ile üst çene uyuşturmasının farkını ve sürelerini, uyuşukken yemek yemenin ve sıcak içeceklerin neden riskli olduğunu, uyuşukluğun geçmesini biraz hızlandırmak için neler yapılabileceğini, uyuşturmadan sonra görülen çarpıntı ve titremenin nedenini ve uzun süren uyuşukluğun ne zaman değerlendirilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Diş uyuşturması kaç saatte geçer?

Diş uyuşturması nasıl etki eder?

Diş hekimliğinde kullanılan lokal anestezikler, uygulandıkları bölgedeki sinirlerin ağrı sinyalini beyne iletmesini geçici olarak durdurur. Bilinciniz açıktır, dokunmayı ve basıncı bir ölçüde hissedebilirsiniz ama keskin ağrıyı hissetmezsiniz. İlaç zamanla kan dolaşımına karışıp vücuttan uzaklaştırıldıkça sinirler yeniden sinyal iletmeye başlar ve his geri döner.

Çoğu anestezik solüsyonun içinde az miktarda damar daraltıcı bir madde de bulunur. Bu madde bölgedeki küçük damarları geçici olarak daraltır; böylece ilaç uygulandığı yerde daha uzun kalır, etkisi uzar ve işlem sırasında kanama azalır. Uyuşukluğun işlem bittikten sonra da saatlerce sürmesinin nedenlerinden biri budur.

Uyuşukluğun her yerden aynı anda kalkmadığını fark edebilirsiniz. Diş içindeki sinir lifleri genellikle ilk önce his kazanır; dudak, yanak ve dil gibi yumuşak dokular ise daha geç açılır. Bu yüzden dişiniz artık hissetmeye başlamışken dudağınız hâlâ uyuşuk olabilir. Bu sıra normaldir.

His geri gelirken çoğu kişi önce hafif bir karıncalanma, ardından dudakta şişlik hissi ve sonunda normal duyuyu fark eder. Dudağınız aynada normal göründüğü hâlde size kocaman gelmesi de bu dönemin tipik bir özelliğidir; uyuşukluk dokuyu şişirmez, yalnızca beynin o bölgeden aldığı bilgiyi değiştirir. Bu yüzden aynaya bakıp dudağınızın gerçekten şiş olup olmadığını kontrol etmek kaygınızı azaltabilir.

Alt çene ile üst çene uyuşturması arasında ne fark var?

Uyuşukluğun süresini belirleyen en önemli etken, uyuşturmanın hangi yöntemle yapıldığıdır.

Üst çene: yerel infiltrasyon

Üst çene kemiği ince ve gözeneklidir. Bu yüzden ilaç, dişin kök ucuna yakın diş etine verildiğinde kemiğin içinden kolayca geçerek dişin sinirine ulaşır. Bu yönteme infiltrasyon denir. Uyuşukluk sınırlı bir alanda kalır; genellikle tedavi edilen dişin çevresindeki diş eti, üst dudağın bir bölümü ve yanak etkilenir. Daha kısa sürer.

Alt çene: sinir bloğu

Alt çenenin arka bölgesinde kemik kalın ve yoğundur; ilaç diş etinden kemiğin içine yeterince geçemez. Bu nedenle alt azı dişlerinde ilaç, dişlere giden sinirin çene kemiğine girdiği noktaya, ağzın arka tarafına verilir. Bu yönteme sinir bloğu denir. Tek bir uygulamayla o taraftaki tüm alt dişler, alt dudağın yarısı, çene ucu ve çoğu zaman dilin aynı taraftaki yarısı uyuşur. Etkilenen alan geniş olduğu için uyuşukluk daha uzun sürer ve daha belirgin hissedilir.

Tablodaki süreler yaygın kullanılan anesteziklerle ilgili genel aralıklardır. Uzun etkili bir anestezik tercih edildiğinde, örneğin uzun süreceği öngörülen bir cerrahi işlemden sonra ağrıyı geciktirmek için, uyuşukluk 6 ile 8 saate kadar uzayabilir. Hekiminiz bunu işlem sonunda size söyler.

Alt ön dişlerde ve bazı durumlarda alt küçük azılarda infiltrasyon da yeterli olabilir. Ayrıca alt azı dişlerinin tedavisinde, örneğin iltihaplı bir dişte yapılan kanal tedavisi sırasında, yeterli uyuşukluk sağlamak için blok ve infiltrasyon birlikte kullanılabilir. Bu da uyuşukluğun süresini uzatabilir.

Uyuşukluğun süresini başka neler etkiler?

Aynı işlem yapılan iki kişide bile uyuşukluk farklı sürelerde geçebilir. Süreyi etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Kullanılan ilacın türü: Kısa, orta ve uzun etkili anestezikler vardır; hekim işlemin süresine ve sağlık durumunuza göre seçim yapar.
• Damar daraltıcı içerip içermemesi: İçeren solüsyonlar daha uzun etki gösterir. Bazı sağlık durumlarında damar daraltıcısız solüsyon tercih edilir; bunların etkisi daha kısadır.
• Uygulanan miktar: Uzun ya da birden fazla dişi kapsayan işlemlerde ek doz gerekebilir; bu da uyuşukluğu uzatır.
• Bölgenin iltihaplı olması: İltihaplı dokuda anestezik daha zayıf etki eder. Bu yüzden şiddetli ağrısı olan bir dişte uyuşturma daha zor sağlanır ve ek uygulama gerekebilir.
• Kişisel farklılıklar: Metabolizma, sinirlerin anatomik konumu ve doku yapısı kişiden kişiye değişir.
• Bölgedeki kan akımı: Kan akımının fazla olduğu bölgelerde ilaç daha hızlı uzaklaştırılır.

Tedavi bittikten sonra hekiminize uyuşukluğun yaklaşık ne kadar süreceğini sormanız, gününüzü planlamanızı kolaylaştırır. Özellikle öğle saatinde bir diş dolgusu randevunuz varsa, uyuşukluk geçene kadar yemeği erteleyebilmek için önceden hafif bir şeyler yemeniz pratik bir çözümdür.

Uyuşukken yemek yemek ve sıcak içecek içmek neden riskli?

Uyuşukken en sık karşılaşılan sorunlar, ilacın kendisinden değil, hissedilmeyen dokunun farkında olmadan zarar görmesinden kaynaklanır.

• Dudak, yanak ve dil ısırma: Uyuşuk dudağı ya da dili çiğnerken dişlerinizin arasına aldığınızı fark etmezsiniz. Uyuşukluk geçtiğinde şiş, ağrılı bir yara ile karşılaşabilirsiniz. Bu yaralar genellikle 1 ile 2 hafta içinde kendi kendine geçer ama oldukça rahatsız edicidir.
• Yanık: Sıcak çay, kahve ya da çorbanın ısısını uyuşuk dudak ve dil hissedemez. Ağzın içinde fark edilmeden yanık oluşabilir.
• Ağızdan sıvı kaçırma: Dudak kaslarının kontrolü azaldığı için bardaktan içerken sıvı ağız kenarından akabilir.
• Yeni dolguya zarar: Bazı dolgu türlerinde ilk saatlerde sert çiğnemekten kaçınılması önerilir; uyuşukken ne kadar kuvvet uyguladığınızı da tam hissedemezsiniz.

Çocuklarda dudak ısırma sorunu

Çocuklar uyuşuk dudağın tuhaf hissini merak eder ve çoğu zaman bilmeden dudağını ısırır, emer ya da çiğner. Tedaviden sonra çocukların dudağında ya da yanağının iç tarafında görülen şiş, beyazımsı yaraların önemli bir bölümü bu nedenle oluşur ve bazen enfeksiyonla karıştırılır. Çocuğunuzun alt çenesine uyuşturma yapıldıysa:

1. Uyuşukluk geçene kadar çocuğunuzu gözünüzün önünde tutun ve yemek vermeyin.
2. Dudağın neden tuhaf hissettirdiğini ona anlatın ve ısırmaması gerektiğini sakin bir dille hatırlatın.
3. Gerekirse dikkatini dağıtacak sakin bir etkinlik bulun.
4. Okul ya da kreş dönüşünde öğretmenine uyuşukluk olduğunu ve öğle yemeğinde dikkat edilmesi gerektiğini bildirin.
5. Isırma yarası oluştuysa genellikle kendi kendine geçer; şişlik artıyor, ateş eşlik ediyorsa hekiminize danışın.

Uyuşukluğu daha hızlı geçirmek mümkün mü?

Uyuşukluğu anında ortadan kaldıran bir ev yöntemi yoktur; ilacın vücuttan uzaklaştırılması belli bir süre gerektirir. Bununla birlikte, bölgedeki kan akımını hafifçe artıran bazı basit davranışlar süreyi bir miktar kısaltabilir:

• Hareket etmek: Kısa bir yürüyüş gibi hafif fiziksel hareket genel kan dolaşımını artırır.
• Ilık kompres: Yanağın dışına, uyuşuk bölgenin üzerine ılık (sıcak değil) bir havlu koymak bölgedeki kan akımını artırabilir. Cilt sıcağı tam hissedemeyeceği için ısıyı mutlaka elinizle kontrol edin. Diş çekimi gibi kanama riski olan işlemlerden sonra ise ilk saatlerde sıcak uygulama yapılmaz.
• Hafif masaj: Yanak ve dudak çevresine dışarıdan nazik masaj yapmak.
• Dinlenmek ve su içmek: Bardaktan, küçük yudumlarla ve oda sıcaklığında su içebilirsiniz.

Bu yöntemlerin etkisi sınırlıdır; uyuşukluk yine de ilacın normal süresine yakın bir zamanda geçer. Uyuşuk bölgeyi kendiniz çimdikleyerek, ısırarak ya da iğneyle "test etmeye" çalışmayın. His yavaş yavaş gelirken karıncalanma ve iğnelenme hissi olabilir; bu, sinirlerin yeniden çalışmaya başladığını gösterir.

Uyuşukken işe dönebilir, araç kullanabilir miyim?

Diş hekimliğinde kullanılan lokal anestezi yalnızca uygulandığı bölgeyi etkiler; bilincinizi, dikkatinizi ya da reflekslerinizi etkilemez. Bu nedenle çoğu kişi tedaviden hemen sonra işine dönebilir ve araç kullanabilir. Uyuşukluğun asıl etkisi konuşma ve yeme içmededir: yayvan konuşma, kelimeleri telaffuz etmekte zorlanma ve bardaktan içerken sıvı kaçırma birkaç saat sürebilir. Telefonda uzun görüşme, sunum ya da iş yemeği gibi planlarınızı buna göre ayarlamak pratik olur. Tedavi sırasında yoğun kaygı yaşadıysanız, baş dönmesi veya halsizlik hissettiyseniz ise araç kullanmadan önce bir süre dinlenmeniz uygundur. Sedasyon ya da genel anestezi uygulanan işlemler bundan farklıdır; bu durumlarda size ayrıca refakatçi ve araç kullanmama talimatı verilir.

Uyuşturmadan sonra çarpıntı ve titreme normal mi?

Uyuşturma yapıldıktan hemen sonra bazı kişiler kalplerinin hızlandığını, ellerinin titrediğini ya da içlerinde bir huzursuzluk olduğunu fark eder. Bunun en sık iki nedeni vardır:

• Damar daraltıcı maddenin etkisi: Anestezik solüsyondaki damar daraltıcının küçük bir kısmı kan dolaşımına geçebilir ve kısa süreli bir çarpıntıya yol açabilir. Bu etki genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer.
• Kaygı: Diş tedavisine bağlı kaygı da çarpıntı, terleme ve titremeye neden olabilir. Bazı kişilerde baş dönmesi ve bayılacak gibi olma hissi de görülebilir; bu durumda koltukta uzandırılmak çoğu zaman hızla rahatlatır.

Bu belirtiler çoğunlukla zararsızdır ve birkaç dakika sürer. Ancak kalp hastalığınız, yüksek tansiyonunuz, tiroit hastalığınız varsa, düzenli ilaç kullanıyorsanız ya da hamileyseniz bunu tedaviden önce mutlaka hekiminize söyleyin. Hekiminiz anestezik türünü ve miktarını buna göre seçer. Nefes darlığı, yaygın kaşıntı, ciltte kızarıklık, yüzde ve dudaklarda şişme gibi belirtiler ise alerjik bir reaksiyonu düşündürür ve hemen bildirilmesi gerekir; diş anesteziklerine gerçek alerji nadirdir ama ciddiye alınmalıdır.

Uyuşukluk geçmiyorsa ne anlama gelir?

Uyuşukluğun beklenenden bir iki saat uzun sürmesi genellikle endişe verici değildir. Ancak işlemin ertesi günü hâlâ dudakta, çenede ya da dilde uyuşukluk, karıncalanma veya yanma hissi varsa bu durum parestezi olarak adlandırılır ve hekiminize bildirilmelidir.

Parestezi, uyuşturma iğnesinin ya da işlemin bir sinire geçici olarak zarar vermesiyle ortaya çıkabilir. Alt çenede sinir bloğu uygulamasından veya alt yirmi yaş dişi çekimi gibi sinire yakın cerrahi işlemlerden sonra görülme olasılığı daha yüksektir. En çok etkilenen sinirler alt dudak ve çeneye his taşıyan sinir ile dilin ön kısmına his taşıyan sinirdir.

İyi haber şudur: paresteziler nadirdir ve çoğu, sinirin kendini onarmasıyla haftalar ya da birkaç ay içinde kendiliğinden düzelir. Çok küçük bir kısmı daha uzun sürebilir. Bu nedenle uzun süren uyuşukluğu fark ettiğinizde hekiminize haber vermeniz, durumun kaydedilmesi, takip edilmesi ve gerekirse ileri değerlendirme yapılması açısından önemlidir.

Uyuşturmadan sonra sık yapılan hatalar

Uyuşukluk dönemini sorunsuz geçirmek için kaçınılması gereken yaygın hatalar şunlardır:

• Uyuşukken yemek yemek: Dudak, yanak ve dil ısırma yaralarının en sık nedenidir. Acıkacaksanız uyuşukluk geçene kadar bekleyin ya da yalnızca çok yumuşak ve ılık yiyecekleri, uyuşmayan tarafta, dikkatle tüketin.
• Sıcak çay veya kahve içmek: Uyuşuk doku sıcağı hissetmez, yanık oluşabilir.
• Uyuşuk bölgeyi test etmek için ısırmak ya da çimdiklemek: Fark etmeden doku zarar görebilir.
• Çocuğu uyuşukken gözetimsiz bırakmak: Çocuklar dudaklarını farkında olmadan çiğneyebilir.
• Uyuşukluk geçmeden ağrı kesici almayı unutmak: Hekiminiz işlem sonrası ağrı için bir ilaç önerdiyse, uyuşukluk geçmeden önerdiği zamanda almak, his geri geldiğinde ağrının birden bastırmasını önleyebilir. Hangi ilacı ne zaman alacağınızı hekiminize sorun.
• Ertesi gün süren uyuşukluğu önemsememek: Bir günden uzun süren uyuşukluk mutlaka bildirilmelidir.

Uyuşukluk geçtikten sonra dişte bir süre hassasiyet hissetmek de olağandır. Dolgudan sonra soğuğa ve çiğnemeye karşı ortaya çıkan hassasiyetin nedenlerini dolgudan sonra diş hassasiyeti neden olur yazımızda, kanal tedavisi sonrasındaki ağrının seyrini ise kanal tedavisinden sonra diş neden ağrır yazımızda anlattık.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Uyuşturma sonrası belirtilerin çoğu zararsızdır ve kendiliğinden geçer. Şu durumlarda ise hekiminizle iletişime geçmeniz uygun olur:

• Ertesi gün hâlâ süren dudak, çene veya dil uyuşukluğu ya da karıncalanma
• Uyuşukluk geçtikten sonra iğne yerinde artan ağrı, şişlik veya ağız açmada güçlük
• Dudakta ya da yanakta giderek büyüyen, ateşle birlikte olan şişlik
• Yüzde, dudaklarda şişlik, yaygın kaşıntı veya nefes darlığı gibi alerji belirtileri (bu durumda acil servise başvurulmalıdır)
• Göz kapağında düşme veya yüzün bir tarafında hareket kısıtlılığının saatler içinde düzelmemesi
• Tedavi edilen dişte uyuşukluk geçtikten sonra günler içinde artan, zonklayan ağrı

Aklınıza takılan bir durum olduğunda Maltepe diş polikliniği olarak tedavi sonrası sorularınızı yanıtlıyoruz. Gerekirse kanal tedavisi süreci ya da dolgu sonrası kontrol için muayene planlanabilir. Muayene ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Diş uyuşturmasından sonra ne zaman yemek yiyebilirim?

En güvenli yol, uyuşukluk tamamen geçene kadar beklemektir; bu üst çenede genellikle 1 ile 3 saat, alt çenede 3 ile 5 saat sürer. Çok acıktıysanız uyuşmayan tarafta, ılık ve yumuşak yiyecekleri yavaşça tüketebilirsiniz. Sıcak içecekler ve çiğneme gerektiren yiyecekler için uyuşukluğun geçmesini beklemek dudak ısırma ve yanık riskini önler.

Dilimin yarısı neden uyuştu?

Alt çene azı dişlerine yapılan sinir bloğu uyuşturmasında, dişlere giden sinirin hemen yanında dilin ön kısmına his taşıyan sinir de bulunur. İlaç bu sinire de ulaştığı için dilin aynı taraftaki yarısı uyuşur. Bu beklenen bir durumdur ve dudak uyuşukluğuyla benzer sürede geçer. Ertesi gün hâlâ sürüyorsa hekiminize bildirin.

Uyuşturma göz kapağımı ya da yüzümü neden etkiledi?

Nadiren, alt çene sinir bloğu sırasında ilaç yüz kaslarını hareket ettiren sinirin yakınına yayılabilir. Bu durumda kısa süreli olarak göz kapağını kapatmakta zorlanma ya da yüzün o tarafında hareket kısıtlılığı görülebilir. Genellikle anestezinin etkisi geçtikçe birkaç saat içinde tamamen düzelir. Bu sürede gözü kurumaya karşı korumak önemlidir.

Uyuşturma hamilelikte yapılır mı?

Hamilelikte gerekli diş tedavileri için lokal anestezi uygulanabilir; diş hekimliğinde kullanılan anesteziklerin önemli bir kısmı uygun miktarlarda hamilelikte de kullanılmaktadır. Hamile olduğunuzu ve kaçıncı haftada olduğunuzu tedaviden önce mutlaka söyleyin. Anestezik türü ve miktarı buna göre seçilir, gerekirse kadın doğum hekiminizle birlikte karar verilir.

Uyuşturma bazen neden tutmaz?

İltihaplı ya da çok ağrılı dişlerde dokunun yapısı değiştiği için anestezik daha zayıf etki eder. Alt çenede sinirin anatomik konumundaki farklılıklar da etkiyi azaltabilir. Böyle durumlarda hekim ek uygulama ya da farklı bir yöntem kullanabilir. Tedavi sırasında ağrı hissederseniz bunu söylemeniz, ek uyuşturma yapılabilmesi için önemlidir.

Uyuşturma iğnesinin yeri neden ağrıyor?

İğnenin girdiği yerde, özellikle alt çene sinir bloğunda, bir iki gün süren hafif bir hassasiyet ve çiğnerken rahatsızlık olabilir. Bazen iğne yerinde küçük bir morarma da görülür. Bu durum genellikle kendiliğinden geçer. Ağrı günler içinde artıyor, ağız açmak zorlaşıyor ya da şişlik büyüyorsa değerlendirilmesi gerekir.

Kaynaklar

• NHS: Local anaesthesia
• Cleveland Clinic: Local anesthesia
• NHS: Root canal treatment

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekiminizle birlikte verilir.