Yirmi Yaş Dişi Çekiminden Sonra Şişlik Kaç Gün Sürer?

Yirmi yaş dişiniz çekildi, ilk gün yüzünüz neredeyse normal görünüyordu; ertesi sabah aynaya baktığınızda ise yanağınızın bir tarafı belirgin biçimde şişmişti. Yirmi yaş dişi çekimi sonrası şişlik, özellikle gömülü dişlerin cerrahi çekiminden sonra çok sık görülür ve çoğu durumda iyileşmenin olağan bir parçasıdır. Yine de ne kadar süreceğini, ne zaman inmeye başlayacağını ve hangi noktada endişe verici hâle geldiğini bilmek, bu birkaç günü çok daha rahat geçirmenizi sağlar.

Bu yazıda şişliğin neden ikinci üçüncü günde zirve yaptığını, gün gün ne beklemeniz gerektiğini, soğuk ve ılık uygulamanın doğru zamanlamasını, ağız açamama ve morarmayı, ilk hafta neler yiyebileceğinizi ve hangi belirtilerde hekime dönmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Yirmi yaş dişi çekiminden sonra şişlik kaç gün sürer?

Şişlik neden hemen değil de 2. ve 3. günde artıyor?

Birçok kişi, çekim günü yüzünün pek şişmediğini görünce rahatlar; sonraki sabah şişliğin artması ise endişeye yol açar. Oysa bu zamanlama beklenen bir durumdur. Cerrahi bir işlemden sonra vücut, bölgeye iyileşmeyi başlatacak hücreleri ve sıvıyı gönderir. Bu iltihabi yanıt (enflamasyon) birkaç saat içinde başlar ama dokuda biriken sıvı miktarı ilk 48 ile 72 saat boyunca artmaya devam eder.

Şişliğin derecesini etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Dişin konumu: Kemiğin içine tamamen gömülü ya da yatay konumdaki dişlerin çekiminde kemiğin açılması gerekebilir; bu da daha fazla doku travması ve daha belirgin şişlik demektir.
• İşlemin süresi: Uzun süren çekimlerde çevre dokular daha fazla etkilenir.
• Alt veya üst çene: Alt çene yirmi yaş dişlerinin çekiminden sonra şişlik genellikle daha belirgindir.
• Aynı seansta birden fazla diş: İki ya da dört dişin birlikte çekildiği durumlarda her iki yanakta da şişlik olabilir.
• Kişisel farklılıklar: Aynı işlemi geçiren iki kişide şişlik çok farklı olabilir; yaş, genel sağlık ve dokuların yapısı rol oynar.
• Çekim öncesinde iltihap olması: Dişin üzerindeki diş eti kapağında iltihap varsa çekimden sonra şişlik daha fazla olabilir.

Gömülü dişlerin yirmi yaş dişi çekimi sırasında hekiminiz dokuyu olabildiğince korumaya çalışır; ancak dişe ulaşmak için diş etinin kaldırılması ve kemiğin bir miktar açılması gerekiyorsa, belli ölçüde şişlik kaçınılmazdır. Bu bir komplikasyon değil, vücudun iyileşme yanıtıdır.

Gün gün iyileşme takvimi: ne zaman ne beklemeli?

Aşağıdaki tablo, gömülü ya da yarı gömülü bir yirmi yaş dişinin cerrahi çekiminden sonra çoğu kişide görülen seyri özetler. Basit çekimlerde süreç daha hızlı ve hafif geçer.

Bu takvimde dikkat edilmesi gereken temel nokta yöndür: şişliğin 3. güne kadar artması beklenir, sonrasında ise her gün bir öncekinden biraz daha iyi olmalıdır. 4. günden sonra şişlik yeniden büyüyorsa, sertleşiyorsa ya da ateş eşlik ediyorsa bu artık olağan seyir değildir.

Soğuk ve ılık uygulama ne zaman, nasıl yapılmalı?

Şişliği azaltmanın en etkili ev yöntemi doğru zamanda yapılan soğuk ve ılık uygulamadır. Zamanlama burada çok önemlidir; yanlış dönemde yapılan sıcak uygulama şişliği artırabilir.

1. İlk 24 ile 48 saat: soğuk uygulama. Buz torbasını ya da donmuş bir sebze paketini ince bir beze sararak yanağınıza, çekim tarafına koyun. 15 ile 20 dakika uygulayıp 15 ile 20 dakika ara verin. Uyanık olduğunuz sürece bu döngüyü tekrarlayabilirsiniz. Soğuk, damarları daraltarak dokuya sızan sıvıyı azaltır.
2. Buzu doğrudan cilde koymayın. Soğuk yanığına yol açabilir; özellikle uyuşukluk geçmemişken cilt soğuğu iyi hissedemez.
3. 48. saatten sonra: ılık uygulama. Şişlik zirveye ulaştıktan sonra ılık ve nemli bir havluyu yanağınıza 15 ile 20 dakika koymak, biriken sıvının dağılmasına ve çene kaslarının gevşemesine yardımcı olur. Sıcaklık rahatsız edici olmamalı, yalnızca ılık olmalıdır.
4. Ilık uygulamayı ağız içine değil, dışarıdan yapın. Ağız içine sıcak su almak çekim yerini rahatsız edebilir.

Soğuk uygulamanın asıl etkisi ilk iki gündedir. Şişlik zirveye ulaştıktan sonra buz koymaya devam etmek zararlı değildir ama belirgin bir fayda da sağlamaz; bu dönemde ılık uygulama daha işe yarar.

Başı yüksekte tutmak ve dinlenmek şişliği azaltır mı?

Evet. Yatarken başın kalp seviyesinin üzerinde olması, yüz bölgesinde sıvı birikimini azaltır. İlk 2 ile 3 gece bir yerine iki yastık kullanmak ya da sırtınızı hafif dik tutarak uyumak sabahları yüzünüzün daha az şiş olmasına yardımcı olur. Kanamanın sabah yastıkta iz bırakması ihtimaline karşı yastığa eski bir havlu sermek de pratik bir önlemdir.

İlk 48 ile 72 saatte ağır egzersiz, ağırlık kaldırma ve öne eğilmeyi gerektiren işlerden kaçınmak da önerilir. Fiziksel efor yüz bölgesine giden kan akımını artırır; bu da hem şişliği hem de kanamayı artırabilir. Kısa yürüyüşler sorun yaratmaz.

Uyurken çekim yapılan tarafın üzerine yatmamaya çalışın; yanağa binen baskı rahatsızlık verebilir ve o taraftaki sıvı birikimini artırabilir. Sırtüstü ya da karşı tarafa dönük, başı yüksek bir pozisyon çoğu kişi için rahattır. İlk gecelerde ağrı nedeniyle uykunuz bölünüyorsa, hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi yatmadan önce önerilen saatte almak gece uyanmalarını azaltabilir. Yeterli uyku ve dinlenme, vücudun iyileşmeye ayırdığı enerjiyi artırır; ilk iki üç günü olabildiğince sakin geçirmek şişliğin daha hızlı inmesine yardımcı olur.

Ağzımı açamıyorum, yüzüm morardı: bunlar normal mi?

Ağız açamama (trismus)

Alt yirmi yaş dişlerinin çekiminden sonra ağzı tam açamamak çok yaygındır. Tıpta trismus denen bu durum, çekim bölgesine yakın çiğneme kaslarının işlemden etkilenip kasılmasından kaynaklanır. Genellikle 2. ile 3. günde en belirgin hâlini alır ve 1 ile 2 hafta içinde yavaş yavaş düzelir.

Şişlik inmeye başladığında, hekiminiz uygun görürse ılık uygulamayla birlikte ağzı nazikçe ve zorlamadan açıp kapama hareketleri yapmanız önerilebilir. Ağzınızı zorla açmaya çalışmayın. Ağız açıklığı günler içinde düzelmek yerine azalıyorsa, ağrı ve ateş eşlik ediyorsa değerlendirilmeniz gerekir; bu durum derin dokularda gelişen bir enfeksiyonun belirtisi olabilir.

Morarma

Yanakta, çene altında ve bazen boyunda morarma görülebilir. Morarma, doku içine sızan az miktardaki kanın yerçekimiyle aşağı doğru ilerlemesiyle oluşur. Genellikle 2. ile 3. günde fark edilir, sonraki günlerde mordan yeşile ve sarıya döner ve 1 ile 2 hafta içinde solar. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda, ileri yaştakilerde ve açık tenli kişilerde daha belirgin olabilir. Morarma tek başına bir sorun işareti değildir; ağrılı, sıcak ve giderek büyüyen bir şişlikle birlikteyse değerlendirilmelidir.

Çekimden sonra kulak çevresinde ya da boğazda hissedilen ağrı da şişlik ve kas gerginliğiyle ilgili olabilir. Çekim öncesinde yirmi yaş dişinin neden olduğu yansıyan ağrıları yirmi yaş dişi kulak ve boğaz ağrısı yapar mı yazımızda ayrıca ele aldık.

İlk hafta ne yemeli, ne yememeli?

Ağız açıklığı azaldığında ve çiğnemek rahatsız edici olduğunda beslenme zorlaşabilir. Oysa iyileşme için yeterli sıvı ve protein almak önemlidir. İlk hafta için pratik bir liste:

• İlk 24 saat: Soğuk veya oda sıcaklığında yoğurt, ayran, muhallebi, sütlaç, puding, ezilmiş muz, soğumuş çorba (pipetsiz). Uyuşukluk geçene kadar hiçbir şey yemeyin.
• 2. ile 3. gün: Ilık mercimek ve yayla çorbası, patates püresi, yumurta (rafadan veya çırpılmış), lor peyniri, yumuşak pişmiş makarna, haşlanmış ve ezilmiş sebzeler.
• 4. ile 7. gün: Yumuşak pilav yerine iyi pişmiş bulgur, köfte gibi kolay çiğnenen etler, yumuşak balık, omlet, haşlanmış tavuk. Çekim yapılmayan tarafta çiğneyin.
• Bol su: Gün boyunca bardaktan küçük yudumlarla için.

İlk hafta uzak durulması gerekenler:

• Çok sıcak çorba ve içecekler (ilk gün özellikle)
• Çekirdek, kuruyemiş, cips, kraker gibi sert ve kırıntılı yiyecekler; bu parçacıklar yuvaya kaçabilir
• Pirinç gibi küçük taneli yiyecekler (ilk günlerde)
• Acı, baharatlı ve çok asitli yiyecekler; yarayı tahriş edebilir
• Alkol; kanamayı artırabilir ve kullanılan ilaçlarla etkileşebilir
• Pipetle içmek; emme etkisi pıhtıyı yerinden oynatabilir

Ağız bakımı ve ilaçlar şişliğin seyrini nasıl etkiler?

Şişliğin hızlı inmesi, yalnızca soğuk ve ılık uygulamaya değil, yuvanın temiz kalmasına da bağlıdır. Yuvada biriken yiyecek artıkları ve bakteriler iltihabi yanıtı uzatabilir. Bu nedenle çekimden sonraki ağız bakımı, şişlik yönetiminin ayrılmaz bir parçasıdır.

• İlk 24 saat: Ağzınızı çalkalamayın ve tükürmeyin. Çekim bölgesi dışındaki dişlerinizi yumuşak bir fırçayla, köpüğü ağzınızdan nazikçe akıtarak fırçalayabilirsiniz.
• 2. günden itibaren: Yemeklerden sonra bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı kadar tuz ekleyip ağzınızda kuvvetle çalkalamadan, başınızı iki yana yatırarak suyun yuvanın üzerinden geçmesini sağlayın ve lavaboya bırakın.
• Dikişler: Dikişleri dille veya parmakla yoklamayın. Eriyen dikişler genellikle 1 ile 2 hafta içinde kendiliğinden düşer; alınması gereken dikişler için hekiminiz kontrol günü verir.
• Yuvayı temizlemek için şırınga: Bazı hekimler alt yirmi yaş dişlerinde birkaç gün sonra yuvaya yiyecek kaçmaması için küçük bir şırıngayla yıkama önerir. Bu yalnızca hekiminiz önerdiyse ve gösterdiği biçimde yapılmalıdır.

İlaçlar konusunda ise kural basittir: hekiminiz size hangi ağrı kesiciyi ve gerekiyorsa hangi diğer ilaçları önerdiyse yalnızca onları, önerilen biçimde kullanın. Bazı ağrı kesiciler aynı zamanda iltihabi yanıtı da baskılayarak şişliğin daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir; ancak mide rahatsızlığı, böbrek hastalığı, astım ya da kan sulandırıcı kullanımı gibi durumlarda her ilaç uygun değildir. Kullandığınız düzenli ilaçları ve alerjilerinizi çekimden önce mutlaka paylaşın. Çekim sonrasında kendi başınıza ilaç eklemek veya önerilen ilacı bırakmak yerine, sorularınızı hekiminize yöneltin.

Şişliği ilaçla tamamen önlemek mümkün değildir; amaç onu katlanılabilir düzeyde tutmak ve iyileşmenin olağan seyrinde ilerlemesini sağlamaktır.

Şişlik döneminde sık yapılan hatalar

Şişliğin uzamasına ya da iyileşmenin zorlaşmasına yol açan bazı yaygın hatalar vardır:

• Çekim günü sıcak uygulama yapmak: İlk 48 saatte sıcak, şişliği artırır. Bu dönemde soğuk uygulayın.
• Buzu doğrudan cilde koymak: Soğuk yanığına yol açabilir.
• 3. gündeki şişlikten paniğe kapılıp kendi başına antibiyotik başlamak: Bu dönemdeki şişlik çoğu zaman olağandır. Antibiyotik gerekip gerekmediğine hekim karar verir.
• Ağzı zorla açmaya çalışmak: Kasları daha da zorlayarak ağrıyı artırabilir.
• Ağrı ve şişlik var diye hiç yememek ve az su içmek: Yetersiz beslenme ve susuzluk iyileşmeyi yavaşlatır.
• Sigara içmek: Hem şişliği ve iyileşmeyi olumsuz etkiler hem de kuru soket riskini artırır.
• Şişliği tek başına değerlendirmek: Şişliğin seyri kadar ateş, ağrının yönü ve ağız açıklığındaki değişim de önemlidir.

Ağrının 3. günde şişlikten bağımsız olarak şiddetlenmesi, kulağa vurması ve yuvanın boş görünmesi ise şişlikten farklı bir soruna, kuru sokete işaret edebilir. Ayrımını kuru soket (alveolit) belirtileri yazımızda gün gün anlattık.

Ne zaman diş hekimine dönmelisiniz?

Şişlik ve ağrının belli ölçüde olması beklenir. Ancak aşağıdaki durumlardan biri varsa kontrol randevunuzu beklemeden değerlendirilmeniz uygun olur:

• 3. ile 4. günden sonra azalmak yerine artan ya da yeniden büyüyen şişlik
• 38 derecenin üzerinde ateş, titreme veya halsizlik
• Yutkunmada ya da nefes almada güçlük; şişliğin çene altına veya boyuna yayılması
• Günler içinde düzelmek yerine kötüleşen ağız açamama
• Yuvadan iltihaplı akıntı ve kötü tat
• Ağrı kesicilere rağmen artan, zonklayan ağrı
• Gazlı bezle baskıya rağmen durmayan kanama
• Çekimden günler sonra da devam eden dudak, çene veya dil uyuşukluğu

Özellikle yutma ve nefes almada güçlükle birlikte hızla yayılan bir şişlik acil değerlendirme gerektirir; bu durumda en yakın acil servise başvurulmalıdır. Daha karmaşık vakalarda değerlendirme ağız, diş ve çene cerrahisi kapsamında sürdürülür.

Çekim sonrası kontrolleriniz ve gömülü diş çekimi sonrasında aklınıza takılan sorular için Maltepe diş polikliniği olarak yanınızdayız. Muayene ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yirmi yaş dişi çekiminden sonra şişlik ne zaman iner?

Şişlik genellikle 2. ile 3. günde zirve yapar ve 4. günden itibaren inmeye başlar. Çoğu kişide bir hafta sonunda belirgin biçimde azalmış, 10 ile 14 gün içinde büyük ölçüde kaybolmuş olur. Gömülü dişlerin cerrahi çekiminde ve aynı anda birden fazla diş çekildiğinde bu süre biraz daha uzun olabilir.

Şişlik için buz mu, sıcak mı uygulanmalı?

İlk 24 ile 48 saatte buz uygulanmalıdır; bezle sarılı buzu 15 ile 20 dakika koyup aynı süre ara verebilirsiniz. Şişlik zirve yaptıktan sonra, yani yaklaşık 48. saatten itibaren, ılık ve nemli bir havluyla yapılan uygulama şişliğin dağılmasına ve kasların gevşemesine yardımcı olur. İlk günlerde sıcak uygulama şişliği artırabilir.

Bir hafta geçti, hâlâ şişlik var; normal mi?

Bir hafta sonunda hafif bir şişlik kalması, özellikle zor çekimlerden sonra normal olabilir. Önemli olan şişliğin her gün biraz azalmasıdır. Bir haftadan sonra şişlik sabit kalıyor ya da büyüyorsa, sertleşiyorsa, ağrı ve ateş eşlik ediyorsa kontrol edilmesi gerekir. Bu durumda yuvada bir enfeksiyon gelişip gelişmediğine bakılır.

Çekimden sonra iş veya okula ne zaman dönebilirim?

Masa başı çalışanların çoğu basit çekimlerden sonraki gün, cerrahi çekimlerden sonra ise 2 ile 3 gün dinlenip işe dönebilir. Şişliğin en belirgin olduğu 2. ve 3. günleri evde geçirmek konforu artırır. Ağır fiziksel iş yapıyorsanız ilk 3 ile 4 gün eforlu işlerden kaçınmanız önerilir; hekiminiz durumunuza göre bilgi verir.

Çekimden sonra yanağımda sert bir şişlik var; bu tehlikeli mi?

İlk günlerde şişliğin biraz sert hissedilmesi olağan olabilir. Ancak 3. günden sonra şişlik sertleşiyor, kızarıyor, sıcaklaşıyor ve büyüyorsa ya da ateş eşlik ediyorsa bu bir enfeksiyon belirtisi olabilir. Böyle bir durumda beklemeden değerlendirilmeniz gerekir. Yutkunma ve nefes almada güçlük varsa acil servise başvurulmalıdır.

Her iki yirmi yaş dişim aynı gün çekilirse şişlik daha fazla olur mu?

Her iki taraf aynı seansta çekilirse şişlik iki yanakta da olur ve ilk günlerde yemek yemek biraz daha zorlaşabilir. Şişliğin süresi genellikle tek taraflı çekimden çok farklı değildir. Aynı seansta mı yoksa ayrı seanslarda mı çekileceğine dişlerin konumu ve genel durumunuz değerlendirilerek hekiminizle birlikte karar verilir.

Şişlik bir tarafta diğerinden çok daha fazla; neden?

İki taraf aynı gün çekildiğinde bile şişliğin farklı olması sık görülür. Dişlerin konumu, gömülülük derecesi, kemiğin ne kadar açıldığı ve işlemin süresi her taraf için farklı olabilir. Daha zor çekilen tarafta şişlik daha belirgin olur. Önemli olan her iki tarafta da şişliğin 3. günden sonra azalmasıdır.

Kaynaklar

• NHS: Recovery after wisdom tooth removal
• Cambridge University Hospitals NHS: Surgical extraction of teeth
• American Dental Association (MouthHealthy): Wisdom teeth

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekiminizle birlikte verilir.