Ağız kokusunun ağızla ilgili nedenleri nelerdir?
Ağız kokusu (halitozis) pek çok kişinin zaman zaman yaşadığı bir durumdur; sabah uyanınca hissedilen koku, gece boyunca tükürük akışının azalmasına bağlı olarak sık görülür ve genellikle diş fırçalama ve kahvaltıyla geçer. Sürekli hale gelen ağız kokusunun ise büyük kısmı ağız içindeki nedenlerden kaynaklanır. Ağızdaki bakteriler yiyecek artıklarını ve dökülen hücreleri parçalarken kötü kokulu uçucu kükürt bileşikleri üretir; bu bileşikler kokunun temel kaynağıdır ve artıkların biriktiği, havasız kalan bölgelerde daha çok oluşur. Ağız kokusu kişinin kendisi tarafından her zaman fark edilmeyebilir; çoğu zaman bir yakının uyarısıyla anlaşılır.
Dilin üst yüzeyi, özellikle arka bölümü, girintili çıkıntılı yapısı nedeniyle bakteri ve artıkların birikmesine uygun bir alandır. Dil üzerinde beyaz ya da sarımsı bir tabaka oluşması, ağız kokusunun sık görülen kaynaklarından biridir ve bu tabaka ağız kuruluğu ya da sigara kullanımıyla daha belirgin hale gelebilir. Diş fırçalarken dili de nazikçe temizlemek ya da dil temizleyici kullanmak bu birikimi azaltmaya yardımcı olur; dil temizliğinde aşırı bastırmaktan kaçınmak, dokuyu tahriş etmemek açısından önemlidir. Dil temizliği, diş fırçalamanın ardından günlük ağız bakımının bir parçası olarak yapılabilir.
Diş eti iltihabı ve ilerlemiş diş eti hastalığı, ağız kokusunun önemli nedenleri arasındadır; diş eti ile diş arasında oluşan ceplerde biriken bakteriler, fırçanın ulaşamadığı bölgelerde çoğalır. Diş eti kanaması, diş etlerinde çekilme ya da dişlerde sallanma gibi belirtiler eşlik ediyorsa diş eti değerlendirmesi gerekir; hekim gerekli görürse diş taşı temizliği ve diş eti tedavisi önerebilir. Diş eti hastalığı başlangıçta belirgin ağrı yapmadığı için uzun süre fark edilmeyebilir; kalıcı ağız kokusu bazen ilk fark edilen işaretlerden biri olabilir. Diş taşı temizliğinin ardından evde düzenli ara yüz temizliği yapılmazsa birikim ve koku yeniden ortaya çıkabilir.
Tedavi edilmemiş çürükler, kenarlarından sızdıran eski dolgu ve kaplamalar, düzenli temizlenmeyen protezler ve ortodontik apareyler de yiyecek birikimine ve kokuya yol açabilir. Yarı sürmüş bir yirmi yaş dişinin çevresindeki iltihap ya da diş çekimi sonrası iyileşme sorunları da geçici koku nedenleri arasındadır. Bu durumlarda kokunun kaynağı genellikle muayenede belirlenebilir ve neden giderildiğinde koku da azalır. Protezlerin gece çıkarılarak temizlenmesi ve hekimin önerdiği şekilde saklanması, hem kokuyu hem de protez altındaki dokuların tahrişini azaltmaya yardımcı olur.
Tükürük ağzı doğal olarak temizler; bu nedenle ağız kuruluğu kokuyu artırabilir. Yeterli su içmemek, ağızdan nefes almak, bazı ilaçların yan etkileri, sigara ve alkol ağız kuruluğuna katkıda bulunabilir. Sarımsak ve soğan gibi bazı yiyecekler de geçici koku yapar; bu tür koku, yiyeceklerin vücutta parçalanmasıyla ilgili olduğundan fırçalamayla tamamen geçmeyebilir; uzun süre aç kalmak da kokuyu belirginleştirebilir. Ağız kuruluğu sürekli hale geldiyse kullandığınız ilaçları hekiminizle gözden geçirmeniz faydalı olabilir; ilaçlarınızı kendi kararınızla bırakmamanız önemlidir.
Ağız ve diş muayenesinde belirgin bir neden bulunamazsa sinüzit, bademcik sorunları, reflü ya da bazı sistemik hastalıklar gibi ağız dışı nedenler araştırılabilir; bu durumda hekiminiz sizi ilgili hekime yönlendirebilir. Ağız kokusunu yalnızca gargara ya da sakızla örtmek altta yatan nedeni çözmez; gün boyu şekerli sakız ya da şeker tüketmek ise çürük riskini de artırabilir, tercih edilecekse şekersiz ürünler seçilmelidir. Kalıcı bir koku fark ediyorsanız ya da yakınlarınız bunu dile getiriyorsa, diş hekimi muayenesiyle başlamak mantıklı bir ilk adımdır. Muayeneden önce kullandığınız ilaçları ve kokunun günün hangi saatlerinde arttığını not etmeniz değerlendirmeye yardımcı olur.
- Günde iki kez florürlü diş macunuyla, dişlerin tüm yüzeylerini kapsayacak şekilde yaklaşık iki dakika fırçalayın.
- Diş aralarını günde bir kez diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin.
- Dilin üst yüzeyini, özellikle arka bölümünü, her gün nazikçe temizleyin.
- Gün içinde yeterli su için; ağız kuruluğu yaşıyorsanız hekiminize söyleyin.
- Protez ya da plak kullanıyorsanız bunları her gün ayrıca temizleyin.
- Diş eti kanaması eşlik ediyorsa ya da koku birkaç haftadır sürüyorsa muayeneyi ertelemeyin.
Bu bölümdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size uygun yaklaşım muayene sonrasında hekiminizle birlikte belirlenir.
