Hamilelikte ağız ve diş sağlığı: nelere dikkat edilmeli?
Hamilelik döneminde değişen hormon düzeyleri, diş etlerinin diş plağına verdiği tepkiyi belirginleştirebilir. Bu nedenle pek çok kadında diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanama görülür; bu tablo gebelik diş eti iltihabı (gebelik gingiviti) olarak adlandırılır ve çoğunlukla ilk aylardan sonra fark edilir. Kanama, diş eti sağlığının gözden geçirilmesi gerektiğine işaret eder; fırçalamayı bırakmak yerine yumuşak bir fırçayla nazik ve düzenli temizliğe devam etmek önerilir. Hamilelik öncesinde var olan diş eti sorunları bu dönemde daha belirgin hâle gelebilir.
Bazı hamilelerde diş eti üzerinde kolay kanayan, kırmızı ve küçük bir büyüme oluşabilir. Gebelik granülomu olarak bilinen bu oluşum zararsız kabul edilir ve çoğu zaman doğumdan sonra küçülür; yine de yemek yemeyi zorlaştırıyor ya da sık kanıyorsa hekime gösterilmelidir. Bulantı ve kusma da dişleri etkileyebilir: mide asidi mineyi geçici olarak yumuşatabileceği için kustuktan hemen sonra fırçalamak yerine ağzı suyla çalkalamak ve fırçalamayı yaklaşık bir saat sonraya bırakmak önerilir. Bulantı nedeniyle düzen değiştiğinde ağız temizliğini günün daha rahat hissettiğiniz saatlerine kaydırarak sürdürmek mümkündür.
Hamilelikte sık acıkma ve tatlı isteği, gün içinde daha sık atıştırmaya yol açabilir. Çürük riski açısından önemli olan, şekerli yiyeceklerin miktarı kadar ne sıklıkla tüketildiğidir; atıştırmalıkları öğünlere yakın tutmak, ara öğünlerde şekeri düşük seçeneklere yönelmek ve gün içinde su içmek dişleri korumaya yardımcı olur. Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalama ve diş arası temizliği bu dönemde de temel alışkanlıktır; fırçalarken bulantı oluyorsa küçük başlı bir fırça kullanmak ve daha az tat bırakan bir macun denemek işe yarayabilir. Hamileliğin dişlerden kalsiyum çektiği yönündeki yaygın inanış bilimsel olarak desteklenmez; bu dönemdeki diş sorunları daha çok diş eti değişiklikleri, beslenme düzeni ve ağız hijyeniyle ilişkilidir.
Hamilelik, diş muayenesini ertelemek için tek başına bir neden değildir. Kadın doğum ve diş hekimliği alanındaki uluslararası kuruluşların genel yaklaşımı, koruyucu muayene ve temizlik ile gerekli tedavilerin hamilelik boyunca yapılabileceği yönündedir. Planlanabilen işlemler için çoğu zaman ikinci üç aylık dönem (yaklaşık 14-27. haftalar) daha rahat bir zaman olarak görülür; ağrı, şişlik ya da enfeksiyon gibi beklemeyen durumlar ise hamileliğin hangi döneminde olursa olsun ertelenmemelidir. Doğuma yakın son haftalarda uzun süren işlemler, koltukta rahat oturmak zorlaşabileceği için çoğu zaman doğum sonrasına planlanır.
Randevu alırken ve muayenede hamile olduğunuzu, kaçıncı haftada olduğunuzu ve kullandığınız ilaç ve vitaminleri mutlaka belirtin. Röntgen, lokal anestezi ya da ilaç gerekip gerekmediğine ve hangi önlemlerle uygulanacağına hekiminiz bu bilgilere göre karar verir; gerektiğinde kadın doğum hekiminizle görüş alışverişi yapılabilir. İlerleyen haftalarda uzun süre sırtüstü yatmak bazı hamilelerde baş dönmesine yol açabileceği için koltukta kendinizi rahatsız hissederseniz bunu söylemekten çekinmeyin. Muayeneye gelirken gebelik takip bilgilerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini yanınızda bulundurmanız bu değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Bazı araştırmalar diş eti hastalığı ile erken doğum gibi gebelik sonuçları arasında ilişki bildirse de bu ilişkinin neden-sonuç bağı net değildir. Bu nedenle hedef endişe değil, düzenli bakımdır; hamilelik öncesinde ya da erken döneminde bir kontrol yaptırmak ve diş eti sorunlarını zamanında ele almak hem anne adayının konforu hem de genel sağlığı için anlamlıdır. Doğumdan sonra da bebeğin bakımıyla yoğunlaşan dönemde kendi ağız bakımınızı ihmal etmemeniz, ileride oluşabilecek sorunların önüne geçmeye yardımcı olur. Doğum sonrası ilk kontrolü, bebeğinizin bakım düzeni oturduktan sonra size uygun bir zamana planlayabilirsiniz.
- Randevu alırken hamile olduğunuzu ve kaçıncı haftada olduğunuzu belirtin.
- Diş eti kanaması olsa da yumuşak fırçayla nazik fırçalamaya ve diş arası temizliğine devam edin.
- Kustuktan sonra ağzınızı suyla çalkalayın, fırçalamak için yaklaşık bir saat bekleyin.
- Şekerli atıştırmalıkları öğünlere yakın tutun, gün içinde su için.
- Ağrı, şişlik veya kanayan bir büyüme fark ederseniz muayeneyi ertelemeyin.
- Kullandığınız ilaç ve vitaminlerin listesini randevuya yanınızda getirin.
Bu bölümdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size uygun yaklaşım muayene sonrasında hekiminizle birlikte belirlenir.
