Çocuğun ilk diş hekimi ziyareti ne zaman olmalı?
Pek çok aile, çocuğun ilk diş hekimi ziyaretini bir ağrı ya da görünür bir çürük ortaya çıktığında düşünür. Oysa çocuk diş sağlığına ilişkin güncel öneriler, ilk kontrolün ilk süt dişi çıktıktan sonraki aylarda ve en geç bir yaş civarında yapılması yönündedir. Bu erken ziyaretin amacı tedavi yapmaktan çok, çocuğun ağız gelişimini görmek, olası riskleri erkenden fark etmek ve aileye yol göstermektir. Sorun yokken yapılan bu tanışma, çocuğun diş hekimi ortamına alışması için de sakin bir başlangıç sağlar.
İlk ziyaret genellikle kısa ve sakin geçer. Küçük çocuklarda muayene çoğu zaman ebeveynin kucağında, çocuğun başı hekime doğru olacak şekilde yapılır; bu pozisyon çocuğun kendini güvende hissetmesine yardım eder. Hekim çıkan dişlerin sayısına ve sırasına, diş etlerinin rengine ve dokusuna, erken çürüğün ilk işareti olabilecek ve çoğunlukla üst ön dişlerin diş etine yakın bölümünde görülen tebeşir beyazı lekelere ve ısırma düzenine bakar. Emzik, biberon ya da parmak emme gibi alışkanlıklar ile beslenme düzeni de bu sırada konuşulur.
Ziyaretin önemli bir bölümü aileye yönelik bilgilendirmedir. Dişler çıkmaya başladığı andan itibaren günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalama önerilir; üç yaşına kadar pirinç tanesi kadar, üç ile altı yaş arasında ise bezelye tanesi kadar macun genellikle yeterlidir. Fırçalamayı ebeveynin yapması ya da en azından yakından takip etmesi gerekir, çünkü küçük çocuklar dişlerini kendi başlarına yeterince temizleyemez. Hangi macunun ve hangi fırçanın uygun olduğunu çocuğunuzun yaşına göre hekiminize sorabilirsiniz; genel öneri, fırçalamadan sonra macunun tükürülmesi ama ağzın bol suyla çalkalanmamasıdır.
Süt dişleri geçici olsa da önemsiz değildir; özellikle arka bölgedeki süt azı dişleri ağızda on, on iki yaş civarına kadar kalabilir. Çiğneme, konuşmanın gelişimi ve alttan gelen kalıcı dişlere yer tutulması bu dişlerin sağlığına bağlıdır; erken kaybedilen bir süt dişi, kalıcı dişlerin sıralanmasını etkileyebilir. Süt dişlerindeki çürük kalıcı dişlere göre daha hızlı ilerleyebilir; özellikle gece biberonla şekerli içecek ya da meyve suyu vererek uyutmak ve gün boyu sık sık atıştırmak çürük riskini artırır. Erken ziyaret, bu riskleri sorun büyümeden fark etmeye yardım eder.
Ziyarete hazırlanırken çocuğun uykulu ya da aç olmayacağı bir saati seçmek işinizi kolaylaştırır. Evde diş hekimini korkutucu bir figür gibi anlatmaktan ve iyi niyetli olsa da kaygı uyandırabilecek ifadelerden kaçınmak önerilir; bunun yerine ziyareti dişleri saymaya gidilen kısa bir kontrol gibi anlatabilirsiniz. Ebeveynin kendi kaygısını yansıtmaması da çocuğun sakin kalmasına katkı sağlar. Çocuğun genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve alerjileri hakkında bilgi vermeyi unutmayın.
İlk ziyaretten sonra kontrol aralığını hekim, çocuğun çürük riskine göre belirler; birçok çocuk için yılda bir ya da iki kontrol önerilir. Dişlerde leke, diş etinde şişlik, yemek yerken huzursuzluk ya da bir düşme sonrası diş yaralanması gibi durumlarda ise planlanan kontrolü beklemeden diş hekimine başvurmak gerekir. Düzenli kontroller, çocuğun ileride gerekebilecek işlemlere daha rahat uyum sağlamasına da yardımcı olabilir. Kalıcı azı dişlerinin çıkmaya başladığı altı yaş civarı da, bu dişlerin çiğneme yüzeylerindeki derin oluklar nedeniyle hekiminizle konuşmanız gereken bir dönemdir; bu dönemde koruyucu uygulamalar gündeme gelebilir.
- İlk süt dişi göründükten sonra, en geç bir yaş civarında ilk kontrolü planlayın
- Dişler çıkmaya başlar başlamaz günde iki kez florürlü macunla fırçalayın
- Macun miktarını yaşa göre ayarlayın: üç yaşa kadar pirinç tanesi, üç ile altı yaş arası bezelye tanesi
- Gece biberonla şekerli içecek ya da meyve suyu vererek uyutmaktan kaçının
- Dişlerde beyaz ya da kahverengi lekeleri not edin ve ziyarette hekime gösterin
- Randevuyu çocuğun dinlenmiş ve tok olacağı bir saate ayarlayın
Bu bölümdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size uygun yaklaşım muayene sonrasında hekiminizle birlikte belirlenir.
